Muziek tot eer van God

Muziek! Over muziek is veel te zeggen. En ook heel erg veel geschreven. En voor veel mensen is muziek ongeveer het belangrijkste in hun leven. Maar om het nu wat compacter te houden kunnen we muziek gelijk al in tweeen delen:
1. Muziek tot eer van de mens.
2. Muziek tot eer van God.
Vooraf moeten we eigenlijk allemaal bekennen dat de scheidslijn erg vaag ligt. Als er iemand een stukje piano speelt op een bruiloft kunnen we nou niet echt aanwijzen of het tot eer van God of tot eer van zichzelf is. Dan zullen we waarschijnlijk zeggen: tot eer van het bruidspaar!
Maar toch staat er in 1 Korinthe 11 vers 31: Het zij dat gijlieden eet, hetzij dat gij drinkt, hetzij dat gij iets anders doet, doet het al ter ere Gods. En dan zie je dat het niet meevalt om muziek te maken! Ik moet eerlijk zeggen dat ik er bijna nooit bij nadenk als ik muziek maak of het tot eer van God is. Ook in de kerkdienst musiceren is vaak van zelfsprekend...
En dan kunnen we eigenlijk stellen: Muziek tot eer van de mens kan nooit tot eer van God zijn... Daar wil ik straks wel een stelling van maken...

Lezen: Psalm 148, 149 en 150
Zingen Psalm  149: 1,2,3

Wat staat er in de Bijbel?
Aan het begin van de Bijbel lezen we nog helemaal niks over muziek. Wel over Jubal die een instrumentenmaker was. Maar waar we echt lezen dat muziek tot eer van God is lezen we voor het eerst in Exodus  16, waar Mozes en het volk Israel een lied zingen ter ere van de Heere: Ik zal den Heere zingen; want hij is hogelijk verheven! Het paard en zijn ruiter heeft Hij in de zee geworpen!
Daarna komen we o.a. in de Bijbel uiteraard de psalmen tegen. Door de zonde is onze muziek onzuiver geworden. Maar door Gods genade is muziek nog steeds een middel waardoor de boodschap van de Bijbel kan worden doorgegeven.
De Psalmen getuigen hiervan. We kunnen erdoor bidden, het kan een woordeloos gebed zijn. We kunnen ermee danken, onze schuld belijden en de Heere prijzen. En in de loop van de tijd werd er steeds meer muziek gemaakt. En er waren veel componisten die dat tot eer van God deden. Dan komen we uit op bijv. Johann Sebastian Bach die bijna onder ieder muziekstuk wat hij schreef, 3 letters schreef: SDG. Soli Deo Gloria.
Wat betekent: Alleen God de eer! Maar er was ook muziek tot eer van de mens……
Of tot eer van de duivel…………
Een deel van de engelen stond op tegen God en wilde zelf aanbeden worden. Satan verviel in zonde en zijn muziek werd verbonden met de zonde. Is het dan zo vreemd dat veel muziek aards, verdorven, occult, demonisch en gewelddadig is? Jammer genoeg maakt de duivel ook grif gebruik van deze deur naar het hart van de mensen om hen te veroveren. Muziek of cd’ s  kunnen een kanaal naar de duistere wereld zijn, waardoor je je in die sfeer thuis gaat voelen en steeds meer ingewonnen wordt door de duivel. En dan wil ik met nadruk zeggen dat het niet alleen via de het ‘popmuziekkanaal’ kan zijn maar ook het ’klassiekemuziekkanaal’ kan zijn om binnen te komen bij de duivelse of wereldse muziek.
Soms lijkt het wel of verkeerde muziek van deze tijd is maar dat is beslist niet zo.
Ook in vroeger tijden kwam dit voor. In de Bijbel hebben we net gezien dat het volk Israel God eerde bij de uittocht uit Egypte. En over het algemeen eerde het volk Israel in tegenstelling tot de volken rondom hun de Schepper in plaats van het schepsel. Maar Israel was ook niet vrij van het eren van het schepsel. In Exodus 32 staat hoe muziek misbruikt wordt voor de aanbidding van het gouden kalf.
In Daniel 3 wordt geschreven over de aanbidding van het gouden afgodsbeeld van Nebukadnezar. Er staat: Derhalve wierpen alle volken, natiën en tongen zich ter aarde, zodra zij het geluid van hoorn, fluit, citer, luit, harp en allerlei soorten van muziekinstrumenten hoorden, en aanbaden het gouden beeld dat koning Nebukadnezar had opgericht (vers 7)
Wat bijzonder en opvallend is dat hier ongeveer dezelfde instrumenten worden genoemd als in Psalm 150. Blijkbaar kun je met dezelfde instrumenten zowel God als de afgoden aanbidden.
Welke muziek je maakt en welke instrumenten je gebruikt, is eigenlijk niet het belangrijkste. Het gaat erom wat je ermee doet, op wie je je muziek richt. Dat betekent dus wel dat je dan niet zomaar wat aan kan gaan rommelen. Juist op God gerichte muziek verlangt het beste dat we maar kunnen bieden. En dan schieten we vaak tekort……. Aan de andere kant is muziek, ook al is het niveau nog zo hoog, voor God van weinig waarde als ze wordt misbruikt en alleen uit vormendienst bestaat. De Bijbel is niet mis in oordelen over muziek wat alleen voor de vorm gebruikt wordt. In Amos 5 staat: ‘Ik haat, Ik veracht uw feesten en kan uw samenkomsten niet luchten….Doe mij weg het getier van uw liederen, het getokkel van uw harpen wil Ik niet horen!’
We zien dus dat duidelijk is dat God hoge eisen stelt aan de muziek. Zowel inhoudelijk en qua muzikaliteit. Ik meet de kwaliteit eigenlijk het liefst af aan wat Bach van zichzelf eiste. Ik wil hierbij Kees van Houten (een gerenommeerd muziekspecialist en Bach-kenner) citeren: Johann Sebastian Bach componeerde al zijn muziek, of deze nu bedoeld was voor kerkelijk of wereldlijk gebruik, voor de kerk, voor het hof of voor de huiskamer, vanuit eenzelfde mentale houding: een houding die gebaseerd was op een reeds eeuwenoude muziekfilosofie, die inhield dat alle muziek een afspiegeling diende te zijn van de schoonheid van Gods schepping en van de kosmische “harmonie der sferen”. En vanuit deze optiek schroomde Bach niet en was het voor hem heel gewoon om regelmatig dezelfde muziek te gebruiken voor zowel een wereldlijke als een geestelijk tekst.
Aldus Kees van Houten.
Dus we zien eigenlijk dat Bach in zijn zowel wereldlijke als geestelijke muziek toch de lof van God en eer van God op het oog had. Dit omdat hij bij elk werk wat hij schreef waarschijnlijk wist dat hij bevoorrecht was met de talenten, en dat hij met een van de weinig overgeblevenen scheppingsgaven, de muziek, God kon loven. En dat hij beseft dat hij daar dankbaar voor moest zijn!
Zouden we kunnen stellen dat wereldlijke muziek ook gebruikt kan worden voor geestelijke teksten?Volgens velen is dat met gospelmuziek het geval. Dat is nogal een moeilijk onderwerp. Maar is het dan nog tot eer van God?
Dat kan je jezelf afvragen en ik denk dat het ook heel belangrijk is om dat te blijven doen wat je ook luistert. Ik denk dat je sowieso qua geestelijke inhoud de lat hoog moet leggen, maar, ja ik kan het niet laten om te zeggen vanuit mijn visie, bekijk het ook qua muzikale inhoud! Luister op niveau!
En dan betekent het niet dat gospel, pop, rock, jazz of klassiek dan op een top 5 lijst kunnen staan qua kwaliteit. Die lijst ga ik niet indelen want dan staat de klassieke muziek bovenaan ;-)
Maar in elke muziekstijl heb je slechte muziek en goede muziek; dus je kan nou niet echt stellen  (om een voorbeeld te noemen) dat jazz dan bovenaan moet staan als beste muzieksoort. Ik waardeer de jazzmuziek heel erg maar er is ook veel slechte jazz gemaakt, de vraag is dan of het nog jazz is maar dat terzijde.
En nu we het dus over slechte en goede muziek hebben,  zagen we dat in Amos 5 God erg boos is op de mensen die hele goede muziek maken maar het verkeerd gebruiken op buitensporige feesten. Dus uit je dak gaan op een feest, wat meestal door muziek komt met alle gevolgen vandien, valt dat nog te combineren met de bedoeling muziek te maken tot Gods eer?

Er heeft pas een hele artikelserie gestaan over muziek in het Reformatorisch Dagblad. Misschien heb je het er wat van gelezen, maar daar komen ook mensen aan het woord die nu terug zijn uit dat ‘feestwereldje’  (en dan gaat het dus over feesten met dj’s enz) en zeggen dus ook dat alleen maar om de eer van de mens gaat. En hoe meer drank, hoe slechter de muziek, mijns inziens…….In de Psalmen is veel te vinden over hoe het wel moet! Augustinus zegt over psalm 148: De lofprijzing moet met hart en ziel gebeuren;  Niet alleen uw tong en stem moet God loven, maar ook uw hart, uw leven en uw daden. Volgens hem is deze lofprijzing een voorsmaak van de eeuwige vreugde van ons toekomstige leven in de hemel.  Augustinus prijst het zingen niet aan omdat het  zo’n aardige vrijetijdsbesteding zou zijn. Het zingen van Gods lof achtte Augustinus (en nog meer kerkvaders met hem) onmisbaar voor het persoonlijke geloofsleven en voor de opbouw van de gemeente.
Paulus spreekt hier ook over, alleen uit een andere invalshoek die waar ik het net ook over had. Hij koppelt het zingen niet aan het heidense, bandeloze leven. Drinken, feesten, vrolijk zijn en musiceren was in de toenmalige wereldse cultuur wel de gebruikelijke combinatie. Maar zo niet bij Paulus. Hij legt juist een relatie tussen het lied en het vervuld raken van de Heilige Geest. Hij zegt hierover in Efeze 5: bedrinkt u niet aan wijn, waarin bandeloosheid is, naar wordt vervuld met de Geest en zingt en jubelt de Heere van harte! Dus er is hier sprake van een combinatie muziek met de Heilige Geest. Je raakt bij muziek dus onder invloed. Maar ik denk dat we dat allemaal wel weten…..

Als we erg ver in de tijd teruggaan: 345 na Christus is er een man, Johannes Chrysostomos die ergens opmerkt dat iemand die psalmen zingt, met de Heilige Geest  vervuld wordt, zoals iemand die duivelse liederen zingt met een onreine geest wordt vervuld! Dus eigenlijk heel goed opassen met mooie muziek…..het kan een wolf in schaapskleren zijn......het zijn vooral de teksten waar uit blijkt of het tot Gods eer is of tot eer van de mens en bij Chrysostomos zelfs tot eer van de duivel.
Samenvattend komen we tot de conclusie dat het niet meevalt om over een bepaald stuk muziek te zeggen dat het verkeerd of goed is. Je moet het dan ook goed onderzoeken. Je kan het kritisch beoordelen op stijl, muzikale inhoud, muzikale kwaliteit, en als het een lied is kan je het ook nog bekijken op tekstinhoud. Maar als we in de Bijbel lezen wat er over muzikale en geestelijke inhoud geschreven staat kan je zeker een heel eind komen! En vergeet ook niet de muziekgeschiedenis van de laatste eeuwen te bestuderen!
En het zou mooi zijn als je dan tot de conclusie komt dat muziek maken tot Gods eer de mooiste muziek is! Als laatste wil ik Psalm 19 lezen waarin ook heel mooi dichterlijk de schepping verwoord wordt:

Lezen Psalm 19

Zingen  Psalm 30: 1, 3

Na de pauze Psalm Psalm 150: 1

Stellingen

- Muziek die tot eer van de mens kan nooit tot eer van God zijn (en vice versa)
- Muziek hoeft niet altijd tot Gods eer te zijn, het kan ook voor ontspanning gebruikt worden.

Vragen

- In 1 Korinthe  11 vers 31 staat : Het zij dat  gijlieden eet, hetzij dat gij drinkt, hetzij dat gij iets anders doet, doet het al ter ere Gods. Is dit wel van deze tijd?
- Is de muziek die jij/ik luister tot eer van God?